📚 MIASTO MGIEŁ | Michał Śmielak

 

TWIN PEAKS NAD WISŁĄ

Lato to dobry czas, aby nadrobić książkowe zaległości. Zwłaszcza gdy w swoich długich momentach przypomina jesień. Żeby nie było - ja nie narzekam. Wręcz przeciwnie. Taka aura sprawia, że czuję się dobrze. Nie znoszę za to upałów i czasem tak sobie myślę, że chyba w poprzednim życiu mieszkałem w Skandynawii...

A skoro już o Skandynawii mowa. Był taki czas, kiedy kraje z drugiego brzegu Bałtyku kojarzyły się przede wszystkim z kryminałami. Ja też chciałem dziś napisać o kryminale, choć nie skandynawskim, lecz polskim - i to z samego Sandomierza. I wiem, co Wam teraz chodzi po głowie: Artur Żmijewski, "Ojciec Mateusz"... Ale, kochani, nie tym razem. Nikt jeszcze nie wpadł na pomysł - i całe szczęście - żeby zbeletryzować scenariusz tego kryminalnego tasiemca. Ktoś jednak postanowił osadzić w Sandomierzu pełnokrwisty kryminał miejski.

Tym kimś jest Michał Śmielak - według mnie jeden z najlepszych autorów thrillerów i kryminałów na naszym rodzimym podwórku. A tym kryminałem jest "Miasto mgieł", otwierające cykl powieściowy z komisarzem Brunonem Kowalskim. Nie jest to jednak typowa powieść śledcza, choć początkowo może sprawiać takie wrażenie. Przede wszystkim autor nie skupia się na policyjnych procedurach (i całe szczęście!), lecz na samej historii i atmosferze. Sandomierz Śmielaka nie ma zresztą wiele wspólnego z tym znanym z "Ojca Mateusza". W tej powieści zdecydowanie bliżej mu do miasteczka Twin Peaks, a to wrażenie jeszcze bardziej potęgują wszechobecna mgła, parszywa, deszczowa aura oraz sama sprawa, która składa się właściwie z samych niewiadomych.

Kilka miesięcy wcześniej w wąwozie Piszczele zostaje odnalezione ciało starszego mężczyzny. Jego szczęka dosłownie gryzła ziemię, co powiązano z rytuałem antywampirycznym, jaki stosowano na tych ziemiach kilkaset lat temu. Mężczyzna nie miał przy sobie żadnych dokumentów, nie figurował też w policyjnych rejestrach, więc otrzymał status NN. Teraz jest paskudna jesień 2023 roku i osuwisko w tym samym wąwozie odsłania ludzkie szczątki, a chwilę później w piwnicy pobliskiego domu odkryte zostają kolejne. I o ile większość stanowią stare pochówki z dawnego cmentarzyska, o tyle dwa szkielety wyróżniają się strzępami garderoby z lat 70. XX wieku.

Ale to nie koniec. Nie mija nawet kilka dni, gdy ktoś wieczorem napada starszą kobietę. Dusi ją i dźga nożem, a następnie układa ciało tak, by również gryzło ziemię. Sprawa robi się naprawdę poważna, bowiem ten trup to dopiero początek całej serii. Do prowadzenia śledztwa zostaje wyznaczony komisarz Brunon Kowalski - policjant po szkoleniach FBI, który miał przed sobą świetlaną karierę w Warszawie, lecz życie rzuciło go do Sandomierza. W dochodzeniu pomaga mu jednak Krzysiek Szorca - historyk patrzący na sprawę okiem badacza przeszłości.

Duet Kowalski–Szorca jest jednym z ciekawszych, z jakimi zetknąłem się w polskim kryminale. Sandomierz, jako miasto o porywającej i niezwykle bogatej historii, chyba potrzebował swojego Roberta Langdona. I wiem, że Langdon jest historykiem sztuki, a Szorca zajmuje się przede wszystkim historią lokalną, ale wiecie, o co mi chodzi.

Z kolei Kowalski... Kowalski to gliniarz z przeszłością. Ale nie taką sztampową: rozwodnik, pijak, przemocowiec, beznadziejny mąż i ojciec. Nic z tych rzeczy. Dziesięć lat wcześniej jakiś pijany gówniarz potrącił jego żonę i starszą kobietę. Obie zginęły i spoczęły na tym samym cmentarzu, w sąsiadujących kwaterach. Ta tragedia złamała Kowalskiego i sprawiła, że utknął w Sandomierzu. Mimo upływu dekady wciąż pozostaje w żałobie i nadal tęskni za ukochaną. Dzięki temu jawi się jako bardzo ludzki glina - facet, którego od razu da się polubić, bo widać w nim po prostu dobrego człowieka. Ale ten dobry człowiek musi podejmować trudne decyzje, często ryzykuje i działa na granicy obowiązujących przepisów. Myślę, że Bruno w dużej mierze nadal pozostaje ideowcem - takim, wiecie, psem z powołania. A takich jest niewielu. Część z nich po drodze traci jeszcze zapał, najczęściej przytłoczeni biurokracją i niekompetencją przełożonych z politycznego nadania.

"Miasto mgieł" to jednak nie tylko wciągająca, wielopoziomowa kryminalna intryga i świetnie napisany główny bohater. To również ciekawe wątki poboczne, dzięki którym od początku wiedziałem, że mam w rękach pełnowymiarową, wielowątkową historię, w której codzienne życie bohaterów przeplata się z serią brutalnych zbrodni. Śmielak porusza także kilka ważnych tematów społecznych, takich jak granice wolności słowa, stawia też pytanie: czym są współczesne media?

Ogromną rolę odgrywa tu również sam Sandomierz - zarówno ten współczesny, jak i ten z zamierzchłej przeszłości. Michał Śmielak sięga do historii swojego miasta, czerpie z niej inspirację i robi to w sposób bardzo przekonujący. Zresztą Sandomierz bez księdza na rowerze wydaje się znacznie bardziej autentyczny, a zbrodnie są dużo brutalniejsze i motywowane czymś o wiele bardziej wiarygodnym niż infantylne pobudki, do których przyzwyczaiły nas produkcje telewizji publicznej.

"Miasto mgieł" to bardzo dobry, wciągający kryminał o skomplikowanych relacjach, traumach, żałobie, zemście i lękach, które kierują naszymi decyzjami. Śmielak po raz kolejny mnie nie zawiódł i z ogromną przyjemnością - a nastąpi to już niebawem - sięgnę po kolejne tomy tego cyklu.

autor: Michał Śmielak

cykl: Komisarz Bruno Kowalski | Tom 1 
ISBN: 978-83-8329-632-6

wydawnictwo: Skarpa Warszawska

ilość stron: 510

oprawa: miękka ze skrzydełkami

rok wydania: 2024

gatunek: kryminał

ocena: 💀💀💀💀💀💀💀❌❌❌ 7/10