📚 ŻYJ I POZWÓL UMRZEĆ | Ian Fleming

 
W CIENIU VOODOO I ZŁOTA

"Żyj i pozwól umrzeć" to drugi tom przygód agenta 007. Pierwotnie ukazał się w 1954 roku, zaledwie rok po „Casino Royale”. Zresztą Fleming publikował kolejne części regularnie, bo co roku. Akcja „Żyj i pozwól umrzeć” rozgrywa się kilka miesięcy po wydarzeniach opisanych w debiutanckiej powieści, ale poza kilkoma nawiązaniami i wspomnieniami rzucanymi mimochodem nie znajdziemy tu wyraźnej kontynuacji tamtej historii, można więc sięgnąć po "Żyj i pozwól umrzeć" bez znajomości "Casino Royale".

Tym razem Bond otrzymuje zadanie rozwiązania zagadki przemytu złota. Trop prowadzi go do Stanów Zjednoczonych, a następnie na Jamajkę. Jego celem jest niejaki Pan Duży - czarnoskóry gangster trzęsący całym Harlemem, który swoich pobratymców trzyma za mordy przede wszystkim za pomocą strachu przed voodoo. Pomaga mu w tym, choć niekoniecznie z własnej woli, młoda i piękna jasnowidzka Solitaire. W Nowym Jorku agentowi 007 partneruje Felix Leiter, agent CIA, którego poznaliśmy już w „Casino Royale”. Obaj panowie będą musieli zmierzyć się nie tylko z uzbrojonymi przeciwnikami, ale również z rekinami, barakudami i… czarną magią. Tej ostatniej nie należy oczywiście traktować dosłownie, ale warto pamiętać, że każdy mit, kult czy religia, odpowiednio mocno podsycane, mogą stać się niebezpiecznym narzędziem w rękach tych, którzy potrafią wykorzystać ludzkie lęki.


„Żyj i pozwól umrzeć” ma zupełnie inny klimat niż „Casino Royale” i to rzuca się w oczy już od pierwszych stron. Inna atmosfera, ale też zupełnie inne tempo akcji. Drugi tom przygód agenta 007 wydaje się nieco spokojniejszy, a sam Fleming serwuje nam zdecydowanie bardziej szczegółowe opisy zarówno kolejnych lokacji, jak i codziennych czynności Bonda. Tak, autor ma momentami skłonności do rozwlekłości i potrafi dostać dosłownie słowotoku. Przykładowo, samemu włamaniu 007 do magazynu poświęca dobre trzy, cztery strony. Ale generalnie „Żyj i pozwól umrzeć” to powieść dobra i całkiem przyzwoicie napisana. Być może punkt wyjścia całej historii, czyli przemyt złota, jest nieco naciągany i niezbyt pasuje mi do filmowych misji Bonda. Zresztą akurat ten motyw został w adaptacji zmieniony na lepsze. Mimo wszystko lektura dostarczyła mi sporo frajdy. Powieść ma też taki oldskulowy vibe, który jednoznacznie kojarzy mi się z anglosaską literaturą lat 50. i 60. Składa się na to kilka elementów: sposób przedstawienia świata, konstrukcja niektórych zdań, a nawet specyficzna atmosfera opowieści. Tutaj ukłony należą się Tomaszowi Konatkowskiemu, bo moim zdaniem jego tłumaczenie świetnie oddaje to, co najlepsze w stylu Fleminga.

Co do fabuły… Cóż, cudów nie ma. To powieść szpiegowsko-sensacyjna z lat 50., więc zarówno gatunek, jak i czas powstania wymuszają pewną prostotę, a momentami również sporą dawkę naiwności. Ale da się to przełknąć, zwłaszcza jeśli podejdziemy do książki z odpowiednim nastawieniem. Co ciekawe, „Żyj i pozwól umrzeć” doczekało się swoistego spin-offa i sequela w jednym. W 2025 roku Raymond Benson napisał „The Hook and the Eye”, powieść skupiającą się na losach Felixa Leitera po tragicznych dla niego wydarzeniach opisanych w książce Fleminga. Tytuł ukazał się nakładem Skarpy Warszawskiej, więc dla miłośników bondowskiego uniwersum to nie lada gratka.


Mocno zaskoczyło mnie również to, jak bardzo powieść różni się od filmu. Obraz w reżyserii Guya Hamiltona, według scenariusza Toma Mankiewicza, jest dość luźną adaptacją, w której sporo elementów zmieniono, dodano lub całkowicie pominięto. A zatem nawet jeśli film macie w małym palcu, dzięki lekturze książki możecie odkryć tę historię na nowo.

I chyba właśnie w tym tkwi największa przyjemność z poznawania literackich przygód Jamesa Bonda. Nie chodzi wyłącznie o odhaczanie kolejnych tytułów czy porównywanie ich z ekranizacjami, ale o możliwość zobaczenia dobrze znanego bohatera w nieco innym świetle. Flemingowski 007 jest mniej widowiskowy, czasem bardziej przyziemny, a jego przygody nie zawsze przypominają filmowe spektakle, do których przyzwyczaiło nas kino. Nie przeszkadza mi to jednak ani trochę. Po dwóch spotkaniach z literackim Bondem wiem już, że ta znajomość ma sens i zamierzam ją kontynuować. Bo skoro przez tyle lat z przyjemnością oglądałem jego filmowe misje, najwyższy czas przekonać się, co jeszcze ma do powiedzenia jego twórca.

🎬 na podstawie powieści powstał film
● Żyj i pozwól umrzeć (1973) 
 
tytuł oryginalny: Live and Let Die (1954)
autor: Ian Fleming
tłumaczenie: Tomasz Konatkowski
cykl: James Bond | Tom 2
seria: Uniwersum Jamesa Bonda
ISBN: 978-83-8329-636-4
wydawnictwo: Skarpa Warszawska
ilość stron: 352
oprawa: miękka ze skrzydełkami
rok wydania: 2025 
gatunek: sensacyjny | szpiegowski
ocena: 💀💀💀💀💀💀❌❌❌❌ 6/10

Komentarze

📝 STRONY FAKTU

😍 ULUBIENI AUTORZY

Popularne posty z tego bloga

📚 ZIEMIOŻERCZYNI | Dolores Reyes 🔻🅾ᴘɪɴɪᴀ

📚 PIRANIA DUSZY | Klaudia Zacharska

W CIENIU TWIERDZY | Kamila Cudnik