📼 EGZORCYSTA (1973) 🔻 🆂ꜰɪʟᴍᴏᴡᴀɴɪ 𝟡𝟙
_b.jpg)
"Egzorcysta" to dzieło kultowe, którego ani nie trzeba przedstawiać, ani polecać. To pierwszy horror w historii kina, który dostał oscarową nominację w kategorii najlepszego filmu i pierwszy horror, jaki w ogóle zdobył statuetkę. A zdobył ich aż dwie: za najlepszy scenariusz adaptowany oraz za dźwięk. W sumie miał dziesięć nominacji, i to w najważniejszych kategoriach. To również ewenement, bowiem horror od zawsze był traktowany przez Akademię Filmową trochę jak brzydkie, niechciane dziecko. A zatem "Egzorcysta" to na swój sposób dzieło przełomowe, łamiące stereotyp horroru jako kina klasy B.
Wydane ledwie dwa lata przed premierą filmu dzieło Williama Petera Blatty’ego zawojowało również rynek literackiego horroru. Pierwowzór obrazu Williama Friedkina, autorstwa mało znanego wówczas autora, kojarzonego głównie ze scenariuszami głupawych komedyjek, również podbił rynek, chociaż z początku nic na to nie wskazywało. Historia opętania nastoletniej Regan spodobała się czytelnikom, głównie za sprawą tego, jak została opowiedziana. Blatty bowiem nie postawił na tanią sensację w postaci demonów rodem z literatury pulpowej - jego "Egzorcysta" opierał się na emocjach i ukazaniu całego procesu zawładnięcia ciałem i umysłem młodej dziewczyny przez demona. Mając solidny tekst źródłowy, trzeba by być Lauren Hissrich, żeby to spieprzyć. Na szczęście tego pomiotu kiczu i tandety nie było jeszcze na świecie, a Hollywood nie przejęły jeszcze korporacje. Do tego prawa do ekranizacji "Egzorcysty" miała jedna z największych i najbardziej cenionych wytwórni filmowych - Warner Bros.
Wytwórnia długo nie mogła znaleźć reżysera - kolejni twórcy odrzucali propozycję, aż w końcu za kamerą zgodził się stanąć William Friedkin, który dwa lata wcześniej nakręcił bardzo dobrze przyjętego "Francuskiego łącznika". Napisanie scenariusza zlecono Blatty’emu, który doskonale przełożył własną powieść na język filmowy. To wręcz wzorowa ekranizacja, oddająca nie tylko fabułę, ale i ducha książki. Filmowcy mieli też problem ze znalezieniem odtwórczyni roli Regan. Friedkin długo i bezowocnie szukał właściwej aktorki, przez moment nawet zastanawiał się, czy nie zatrudnić jakiejś dorosłej osoby niskorosłej, ale wtedy pojawiła się ona - Linda Blair, która była wręcz stworzona do tej roli. Trzynastoletnia Linda była strzałem w dziesiątkę. Jej naturalność przed kamerą budzi zachwyt, a w demonicznej charakteryzacji - autentyczne przerażenie. Dlatego uważam, że stare wygi z Akademii zrobiły jej krzywdę, nie przyznając statuetki. Owszem, była nominowana, ale zwycięstwo przypadło Tatum O’Neal za "Papierowy księżyc". O tym filmie, a co za tym idzie - o roli O’Neal - dziś właściwie nikt nie pamięta, a o "Egzorcyście" i Lindzie Blair jak najbardziej. I choć sama Linda nie zrobiła oszałamiającej kariery, za rolę w obrazie Friedkina należał jej się ten cholerny Oscar.
W "Egzorcyście" gra wszystko, co powinno grać zarówno w dobrym filmie, jak i horrorze. Friedkin doskonale buduje napięcie i prowadzi nas przez opowieść Blatty’ego. Świetna charakteryzacja i efekty specjalne dopełniają całości. Moim zdaniem najbardziej kuleje w tym filmie montaż - niektóre sceny sprawiają wrażenie wrzuconych bez większego sensu i są brutalnie ucinane, jakby ktoś po pijaku bawił się nożyczkami. Nie ma tego jednak na tyle dużo, aby popsuć odbiór "Egzorcysty". To obraz, który nadal zachwyca jakością wykonania, potrafi przestraszyć i bardzo dobrze się zestarzał. Jednak kolejne nieudane sequele, robione na chybcika i z nastawieniem na szybki zysk, tylko spieprzyły całą opowieść, która powinna zamknąć się w jednym filmie.
_p.jpg)
scenariusz: William Peter Blatty
obsada: Ellen Burstyn, Max von Sydow, Jason Miller, Linda Blair, Kitty Winn i inni
kraj: USA
rok produkcji: 1973
Komentarze
Prześlij komentarz