📚 CASINO ROYALE | Ian Fleming 🔻 🆁ᴇᴄᴇɴᴢᴊᴀ

NARODZINY 007

Bonda raczej nie trzeba nikomu przedstawiać - to w końcu jedna z najbardziej rozpoznawalnych, ikonicznych postaci w świecie popkultury. Głównie za sprawą filmów, których kolejne części o przygodach nieśmiertelnego agenta 007 rozgrzewają emocje, zwłaszcza gdy stoimy przed wyborem nowego odtwórcy tej roli. Przyznaję, że sam ulegam tym powszechnym, fanowskim nastrojom, bo wychowałem się na starszych filmach o Bondzie i ta seria wciąż jest mi szczególnie bliska. Powieściowych pierwowzorów jednak długo nie znałem. Z literackim Bondem zetknąłem się po raz pierwszy dopiero w zeszłym roku, gdy w moje ręce trafiła powieść „Q. Cząstka strachu”, stanowiąca spin-off cyklu o Jamesie Bondzie. Już wtedy planowałem sięgnąć po książki Iana Fleminga. Udało się to dopiero teraz - zacząłem od „Casino Royale”, pierwszego tomu cyklu.

„Casino Royale” to książka z 1953 roku. Fleming zaczął ją pisać rok wcześniej, podczas wakacji na Jamajce. Szybko okazało się, że wyspa była dla autora ukochanym miejscem na ziemi, a zarazem jego stałą „bazą pisarską”. Swoją pierwszą powieść o 007 napisał w zaledwie dwa miesiące, czerpiąc inspiracje z własnego życia - w czasie II wojny światowej działał w wywiadzie i doskonale znał środowisko tajnych agentów. Uwielbiał też hazard oraz kobiety - zresztą, kto ich nie ubóstwia?

W „Casino Royale” poznajemy Bonda jeszcze jako stosunkowo niedoświadczonego agenta. Owszem, ma na koncie jakieś misje - w powieści wyraźnie wspomina się o dwóch - ale to nie jest ten sam Bond, którego znamy z filmów. Bohater Fleminga popełnia błędy i bywa rozchwiany emocjonalnie, zwłaszcza po torturach, jakim poddaje go główny antagonista, Le Chiffre - człowiek, który roztrwonił pieniądze radzieckiego wywiadu na sieć burdeli, a gdy państwo je zamknęło, został z ogromnym długiem i perspektywą rychłej śmierci z rąk killera ze Smierszu. Aby się odkuć, przyjeżdża do Royale, by podczas rozgrywek bakarata zdobyć środki na spłatę zadłużenia. Bond ma mu w tym przeszkodzić - plan brytyjskiego wywiadu zakłada skompromitowanie Le Chiffre’a i zmuszenie go do współpracy. W tej misji 007 wspierają agent francuskiego wywiadu Mathis, Felix Leiter z CIA oraz Vesper Lynd, wysłana przez sekcję S Tajnej Służby Wywiadowczej Jej Królewskiej Mości.

Vesper jest tu postacią kluczową - od początku widzimy, że skrywa jakąś tajemnicę. Jednocześnie Bond wzbudza w niej szczere zainteresowanie, które przeradza się w namiętny romans. On sam próbuje sobie wmówić, że nie zależy mu na tej relacji, jednak gdy kobieta wpada w tarapaty, nie waha się zaryzykować życia, by ją uratować. Co istotne, działa pod wpływem impulsu, bez większej kalkulacji - i to właśnie odróżnia go od późniejszego filmowego Bonda, który zwykle wszystko analizuje i zachowuje chłodny profesjonalizm. Ale, jak już ustaliliśmy, w „Casino Royale” Bond dopiero zdobywa doświadczenie, również to życiowe; jego charakter dopiero się formuje, więc takie zachowanie wydaje się całkowicie naturalne.

Jeśli zestawimy książkę z filmami, szybko dostrzeżemy różnice, choćby w dynamice. Współczesne ekranizacje przyzwyczaiły nas do intensywnego tempa i widowiskowości. U Fleminga również nie brakuje akcji - daleko tu do ślamazarności - jednak mamy do czynienia z tekstem powstałym w latach 50., kiedy inaczej budowano napięcie i dynamikę narracji.

Zmieniło się także postrzeganie świata i sposób prowadzenia fabuły. Momentami powieść rzeczywiście trąci myszką - szczególnie w niektórych dialogach, jak choćby rozmowa Bonda z lekarzem - jednak mimo to „Casino Royale” czyta się dobrze. Może bez większych zachwytów, ale łatwo zrozumieć, dlaczego w latach 50. ta książka mogła robić takie wrażenie. Dziś odbiór jest już inny, w końcu minęło ponad siedem dekad od jej powstania, jednak to wciąż solidne, rozrywkowe czytadło, które w sumie całkiem nieźle się zestarzało, chociaż pewnie niektórzy mogą dostać krzywego zgryzu z uwagi na podejście Bonda do kobiet, ale to część jego uroku, jego osobowości, a jak już wspomniałem na początku w "Casino Royale" Bond nie jest ideałem. Tak czy inaczej, czytając pierwszą bondowską powieść bawiłem się naprawdę dobrze i z pewnością sięgnę po kolejne tomy, mimo że znam te historie z ekranizacji.

Cieszy też fakt, że Wydawnictwo Skarpa Warszawska zdecydowało się wznowić bondowski cykl - i to w szerszym ujęciu, obejmującym nie tylko powieści Fleminga, ale i inne książki z tego uniwersum. Po przedwczesnej śmierci autora w 1964 roku jego bohater żył dalej, a seria rozrasta się do dziś. W zeszłym roku ukazała się powieść „Q. Cząstka strachu”, a niedawno - 25 marca - swoją polską premierę miała książka „The Hook and the Eye”, w której głównym bohaterem jest Felix Leiter, a akcja rozgrywa się w Nowym Jorku w 1952 roku. Dotąd żadne polskie wydawnictwo nie zajęło się Bondem w sposób kompleksowy. W 2008 roku próbowało to zrobić Przedsiębiorstwo Wydawnicze Rzeczpospolita, publikując niemal wszystkie powieści Fleminga - z wyjątkiem „Casino Royale”, do którego prawa posiadało wówczas Wydawnictwo Znak. Później pojedyncze tytuły wydawały także Albatros, Rebis i Świat Książki, jednak takie rozproszenie nie sprzyjało spójności serii. Czy Skarpa Warszawska to zmieni? Na pewno wyda wszystkie powieści Fleminga - co do reszty, czas pokaże. Widać jednak, że interesują się również spin-offami, co dobrze rokuje. Trzymam kciuki - tym bardziej że to jedno z moich ulubionych wydawnictw, a Bond pozostaje jednym z moich ulubionych bohaterów.

Jeśli lubicie filmy o Jamesie Bondzie, a nie sięgnęliście jeszcze po literacki pierwowzór, koniecznie nadróbcie „Casino Royale”. To także świetna propozycja dla fanów klasycznych historii szpiegowskich z czasów zimnej wojny oraz lekkich opowieści sensacyjnych, w których granica między dobrem a złem bywa niepokojąco płynna.

🎬 na podstawie powieści powstały filmy:

● Climax! - Casino Royale (1954)

● Casino Royale (1967) 

● Casino Royale (2006) 

 

tytuł oryginalny: Casino Royale (1953)
autor: Ian Fleming

tłumaczenie: Tomasz Konatkowski
cykl: James Bond | Tom 1
seria: Uniwersum Jamesa Bonda
ISBN: 978-83-8329-636-4

wydawnictwo: Skarpa Warszawska

ilość stron: 320

oprawa: miękka ze skrzydełkami

rok wydania: 2024 

gatunek: kryminał | szpiegowski

ocena: 💀💀💀💀💀💀❌❌❌❌ 6/10